أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
87
قانون ( فارسى )
كنجد كوبيده با آب را برجاى گزيده بگذارند . راسو . گويند گزش راسو بسيار درد دارد و دردش زود به ساير بدن سرايت مىكند . جاى گزيده به رنگ سياه مايل به زرد مات مىشود . علاجش به علاج گزش گربه نزديك است . پياز و سير را برجاى گزيده گذارند و به علاوه راسو گزيده پياز و سير بخورد و شراب خالص بر پياز و سير بنوشد . انجير نارسيده با آرد گاودانه بهم بسرشند و برجاى گزيده بگذارد ، خوب است . در كتاب پادزهر آمده است : « راسو را پوست بكنند و گوشتش را برجاى گزيدهاش بگذارند خوب مىشود . و اگر گوشت راسوى پوستكنده را برجاى گزش سگ هار گذارند فورا خوب مىشود . » موغالى . كه آن را غلا هم گويند . طبيبى گويد : اين حيوان - كه غلا يا موغالى نام دارد - كوچكتر از راسو است ، رنگش بيشتر از راسو خاكسترى مىنمايد ، پوستش نازكتر و نرمتر از پوست راسو است و دهانش بسيار دراز و بسيار گشاد است . گويد اگر موغالى حيوانى را ببيند بر او حمله مىبرد و با چنگ و دندان بيضههاى آن حيوان را مىگيرد . طبيبى ديگر گويد : موغالى شكلش به موش مىماند و رنگش نيز همرنگ موش است . اما نك بينىاش تيز و چشمش كوچك است . سه طبقه دندان دارد كه طبقه بر طبقه قرار گرفته است و دندانهايش كمى به سوى بالا كجند . گويند : اگر كسى را بگزد ، جاى گزش به شدت به درد مىآيد تو گويى سوزن در بدنش فرو مىكنند ، جاى دندانهايش قرمز مىشوند ، پيرامون جاى گزيده تاولهاى پر از خونابه مىزند ، تاولها برجاى گزيدهء رنگ تغيير داده و پيرامونيهاى آن پيدا مىشوند . اگر زخم گزش موغالى را نيشتر بزنى ، گوشت سفيدرنگ به رنگ پىرگ داراى پردههاى نازك پوششى ديده مىشود . ممكن است زخم موغالى سوزشى باشد و ممكن است به خوره بينجامد و بيفتد . گويند : در اولين مرحلهء گزش ، چرك آبكى خونالوده از آن مىتراود . بعدا زخم متعفن گشته و سرانجام به خوره تبديل مىشود و گوشت زخم مىافتد . گاهى ممكن است از اثر گزش موغالى درد شديد در رودهها حس شود . موغالى گزيده به زحمت مىتواند بشاشد و عرق سرد و تباه مىكند . علاج گويند : بايد بارزد را برجاى گزيده بگذارند يا بارزد و سركه را باهم بگذارند . آب شور و گرم را برجاى گزيده پاشند و معالجات عمومى را - كه ذكر شدهاند - به كار برند . يا آرد جو با اسكنجبين برجاى گزيده بگذارند . خود حيوان گاز گرفته را بگيرند و شق كند و برجاى گزيدهء خودش بگذارند . اگر زخم ورم نكرده است ، عاقرقرحا يا پنيرك يا سير كوبيده و يا خردل را برجاى گزيده